Aanbiedingsbrief

Het jaar 2025 sluiten we per saldo af met een voordelig resultaat van € 2,690 miljoen ten opzichte van de bijgestelde begroting. In de zomer- en najaarsnota 2025 was al respectievelijk € 230.000 en € 959.000 aan de raad voorgelegd en verwerkt in een bijstelling van de begroting. Het resultaat ten opzichte van de primaire begroting 2025 bedraagt dan ook € 3,879 miljoen.
Het positieve rekeningresultaat bestaat uit de volgende grootste posten (> 500k):

Het saldo in de jaarrekening 2025 geven we hieronder weer in een overzicht en lichten we toe op hoofdlijnen.

Het resultaat betreft voor € 442.000 nog niet uitgevoerde werkzaamheden of aangewende middelen, waarvoor in de begroting 2026 geen middelen zijn opgenomen. Hiervoor wordt een resultaatbestemming aangevraagd. Zie hiervoor het onderdeel 'resultaatbestemming'.
In onderstaande tabel is een toelichting op hoofdlijnen per programma opgenomen. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen onder de betreffende programma's:

Op grond van het budgetrecht bepaalt de gemeenteraad of een budget overgeheveld mag worden naar het volgende jaar, zodat het alsnog wordt ingezet voor de te realiseren doelen.

Voorstel

Bij deze jaarrekening stellen we de raad voor om:

• van het positieve resultaat van € 2.690.406 een bedrag van € 442.000 (zie specificatie in tabel hieronder) opnieuw beschikbaar te stellen voor het jaar 2026. Bij de najaarsnota 2025 is reeds een bedrag van € 74.000 opnieuw beschikbaar gesteld voor uitgaven in 2026. Dit betekent dat totaal een bedrag van € 516.000 opnieuw beschikbaar is voor uitgaven in 2026.
• de overgebleven Oekraïne middelen ad. € 1,019 miljoen toe te voegen aan de reserve Oekraïne/vluchtelingen.
• de aanvullend terugontvangen bijdrage van € 260.000 voor beschermd wonen toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein (in de najaarsnota 2025 is al € 800.000 aan de reserve toegevoegd) en dit bedrag 2026 deels in te zetten voor Beschermd wonen - Beschermd thuis.

Specificatie overhevelen budgetten

De specifieke doelen voor het overhevelen van budgetten naar 2026 zijn:

Bedragen in €

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Ruimte geven voor bewonersinitiatieven.
2. Initiatief nemen in grote opgaven en versterken integraal werken.
3. Bepalen van onze positie in samenwerkingsverbanden.
4. Een aantrekkelijke werkgever.

De resultaten zijn:

1. Met de campagne Verrijk je Wijk zorgden inwoners ervoor dat leven en beleven en bewegen en spelen nog meer ruimte kregen. Zestien plannen kregen een geldbedrag voor de uitvoering. Eind 2025 startte een 2 ^e ronde Verrijk je wijk. Begin 2026 is aan 11 plannen een financiële bijdrage toegezegd. Zie Verkiezing Verrijk je Wijk | Gemeente Zwartewaterland .
2. Er is een jongerenpanel actief. Dit panel is gericht op meer betrokkenheid, zichtbaarheid en effectiviteit in de samenwerking met de gemeente.
3. We hebben een begin gemaakt met de doorontwikkeling van kern- en gebiedsgericht werken. Centraal daarin staat dat bij een vraagstuk inwoners actief worden betrokken.
4. We werken met de systematiek van opgavegericht werken. En we hebben procesregisseurs benoemd voor moeilijke situaties waarbij meerdere problemen tegelijk spelen (complexe casuïstiek).
5. In de Regio Zwolle werken we samen met 21 andere gemeenten en 4 provincies en samen met ondernemers, kennisinstellingen en maatschappelijke partners. Binnen dit netwerk pakken we regionale opgaven aan en werven subsidies. Dat doen we om een duurzame, economisch sterke regio te bevorderen.
6. We hebben kernwaarden vastgesteld: kwaliteit, menselijke maat, oog en oor voor iedere stem, sterke samenwerking en dienstbaarheid. Die passen we toe in onze manier van werken, in de organisatie en naar onze inwoners en ondernemers.
7. Het aantal vacatures is fors afgenomen. De instroom van personeel is ruim 8% hoger als de uitstroom. De omvang van de inhuur is afgenomen.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Stimuleren van zelfregie en eigen kracht van mensen.
2. Versterken gebieds- of kerngericht werken.
3. Bijdragen aan de kwaliteit van leven en een betekenisvol bestaan.

Tijdens de collegeperiode deden zich landelijke en lokale ontwikkelingen voor.  Zoals de Hervormingsagenda Jeugd van het rijk en een stijging van de zorguitgaven. Daarom zijn de doelen aangevuld en is een toelichting opgenomen in het programma positieve gezondheid, participatie en preventie. De doelen zijn:

4. Samenhang in de ondersteuning aan inwoners.
5. Versterking van de financiële sturing, zodat de zorg toegankelijk en betaalbaar blijft.

De resultaten zijn:

1. Via het project verbinding onderwijs en jeugdhulp is de samenwerking versterkt tussen scholen, maatschappelijke organisaties, jeugdhulp en gemeente. Voorbeelden zijn de ontwikkeling van de Brede Buurtschool in Zwartsluis en de organisatie van Walking Football in Genemuiden. Het taalniveau en de digitale vaardigheden van onze inwoners krijgen aandacht via het taalpunt, WEB lessen en inburgering.
2. Elke kern heeft een Buurtkamer Plus (als welzijnsvoorziening) waar ontmoeting en activiteiten plaats hebben voor verschillende (kwetsbare) doelgroepen. Het zijn laagdrempelige inloopvoorzieningen waar vrijwilligers en mantelzorgers terecht kunnen. Met de pilot Kerngericht Werken in Zwartsluis onderzoeken we of een lokaal en zichtbaar sociaal wijkteam helpt om ondersteuningsvragen eerder op te merken en sneller op te pakken.
3. a. Meer dan 50 maatschappelijke organisaties en de gemeente hebben het zogenaamde Preventieakkoord ondertekend. We werken samen aan Gezond en Gelukkig Zwartewaterland en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) met de thema’s Elkaar ontmoeten, Iedereen doet mee, Inwoners voelen zich gezond en vitaal, Inwoners hebben en ervaren een veilige omgeving, Inwoners zijn zelfredzaam, Inwoners hebben een kansrijke ontwikkeling.

b. Er is invulling gegeven aan het beleidsplan voor aanpak armoede en schulden. Onder andere door de aansluiting bij Geldfit, een platform waar inwoners financiële tips en adviezen kunnen krijgen en door informatie te geven over energiebesparende maatregelen.
c. Met "beschermd thuis" willen we dat inwoners langer in de eigen omgeving kunnen blijven wonen of korter een beroep doen op "beschermd wonen". Beschermd thuis biedt naast de intensieve ambulante begeleiding ook een 24-uurs (telefonische) achterwacht.

4. Voor de samenhang in ondersteuning aan inwoners is een vernieuwde visie met drie lijnen opgesteld: het versterken van de sociale basis, het opbouwen van een stevig integraal lokaal team en het gerichter inzetten van specialistische hulp.
5. Er is meer grip op processen, budgetten en uitvoering. Er zijn concrete verbeter- en besparingsmogelijkheden in beeld gebracht en doorgevoerd. En we hebben meer inzicht gekregen waardoor kosten ontstaan en hoe die zich ontwikkelen.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Voldoende woningen realiseren voor verschillende doelgroepen.
2. Woningbouw is gericht op de natuurlijke groei van de kernen en voldoet aan de lokale vraag.
3. Bij de bouw van nieuwe woningen streven naar kwaliteit, duurzaamheid, voldoende groen en een goede en veilige inrichting van de wijk.

De resultaten zijn:

1. We hebben een woonbehoefte-onderzoek laten uitvoeren. Uit dat onderzoek blijkt dat in de periode 2025-2030 minimaal 775 woningen moeten worden gebouwd. 30% sociale woningbouw, 40% betaalbare huur en koop en 30% dure huur en koop.
2. Met de uitbreidingslocaties Om de Weede en Tag-West is al tempo gemaakt met de geplande woningbouw. De plannen voor woningbouw op locatie Binnenveld in Genemuiden zijn in ontwikkeling, maar worden belemmerd door de stikstofproblematiek.

1. Er is beleid voor woningsplitsing en parkeren vastgesteld.
2. De bouwsteen wonen is geactualiseerd. Bij het zoeken naar locaties voor woningbouw gaat inbreiding voor uitbreiding en bouwen we passend bij het karakter en woonbehoefte van de kernen. We zetten in op de verduurzaming en levensloopbestendigheid van de bestaande woningvoorraad, en op het duurzaam bouwen van nieuwe woningen. Daarnaast is het belangrijk dat we voldoende passende woningen hebben voor inwoners met een zorg- en ondersteuningsbehoefte.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Ondernemers willen we zoveel mogelijk behouden voor Zwartewaterland.
2. Een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
3. Een bloeiende vrijetijdseconomie en versterken van het verhaal en het verbinden van onze cultuurhistorische parels.
4. Met een goed netwerk van wandel- en fietspaden is onze natuur beter toegankelijk voor recreatie en beleving.
5. Een toekomstbestendige inrichting en landgebruik van het polderlandschap, met behoud van een goed perspectief voor agrariërs.

De resultaten zijn:

1. Met het ondernemersloket bieden wij ondersteuning aan ondernemers. Er kunnen vragen gesteld worden over bijvoorbeeld bedrijfsvestiging en vergunningen. Samen met ondernemers is onderzoek gestart naar de kwaliteit van de bedrijventerreinen met speciale aandacht voor een schone, veilige, duurzame en klimaatadaptieve inrichting.
2. In (arbeidsmarkt)regio Zwolle hebben we geïnvesteerd in het opleiden en ontwikkelen van werkzoekenden, werknemers en werkgevers.
3. Cultuur en toeristische voorzieningen in Zwartewaterland hebben de laatste jaren de benodigde upgradings- dan wel uitbreidingsslagen ondergaan. Voorbeelden hiervan zijn de realisatie van een vernieuwd Tapijtmuseum te Genemuiden en de Expositie ‘DNA van Zwartsluis’ te Sluuspoort. Het Grote Gat in Zwartsluis veranderd in een levendige plek waar iedereen kan recreëren, spelen en beleven; in de natuur en aan het water.
4. De revisies van het wandelnetwerk Zwartewaterland en van het Fietsroutenetwerk zijn klaar. Vanuit de Werkgroep Kleine Kernen zijn het wandelrondje 'De Brommerd', de wandelroute 'Polder de Pieper', en het evenement 'Happen & Trappen' tot stand gekomen.
5. Met de vastgestelde visie buitengebied hebben we een kader gevormd waarmee we kunnen beoordelen aan welke toekomstige ontwikkelingen we misschien wel of niet willen meewerken. Het ‘buitengebied’ is vooral ‘boerenland’ en dat willen we behouden.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Goede en veilige bereikbaarheid van de kernen, het buitengebied en bedrijventerreinen.
2. Verkeersbeleid is gericht op kwetsbare verkeersdeelnemers.
3. Tegengaan van parkeeroverlast in de centra en woonwijken.
4. Stimuleren van verduurzaming van het vervoer en goede toegankelijkheid met OV en fiets.

De resultaten zijn:

1. De rotonde bij Zevenhont Zuid is gereed. De fietsverbinding tussen Cellemuiden en de nieuwe rotonde is ook klaar. Daarmee is een kortere fietsverbinding tussen het bedrijventerrein van Genemuiden en Hasselt gerealiseerd.
2. Met de uitvoering van het landelijk programma Doortrappen verbeteren we de fietsveiligheid voor de senioren. Er is een breed aanbod aan verkeerseducatie op alle basisscholen en het Agnietencollege. Samen met de scholen is een aanpak opgesteld om het haal-breng verkeer bij basisscholen beter te regelen en fietsen en lopen naar school zoveel mogelijk te stimuleren.
3. Een parkeerbeleidsplan is vastgesteld in 2023. Daarin is de ambitie: faciliteren en clusteren van parkeren aan de randen van de stadskernen en de parkeerdruk in de kernen en (toekomstige)woonwijken beheersen met inzet van duurzame vormen van mobiliteit en waar nodig reguleren.
4. Er is een plaatsingsbeleid voor laadpalen gericht op een goede spreiding van het laadnetwerk. Netcongestie leidt tot vertraging in de realisatie.
5. Er is subsidie door het rijk toegekend voor het realiseren van een fietsverbinding langs de N759. De realisatie start in 2026.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Een energiesysteem van volledig hernieuwbare energie. Ruimtelijke inpassing voor zon- en windenergie.
2. Een aardgasvrije gemeente.
3. Beperken van de gevolgen van klimaatveranderingen.

De resultaten zijn:

1. Uit onderzoek bleek dat het aantal locaties voor windenergie binnen de gemeente beperkt is. De mogelijkheid is gecreëerd om in Genne-Holten windturbines te plaatsen. Netcongestie belemmerd ontwikkelingen.
2. We nemen actief deel in overleggen met netbeheerders over gewenste aanpassingen en versnelde verzwaring van het netwerk. We hebbend een energievisie en het programma energietransitie opgesteld.
3. We hebben energiecoaches voor advies en klussers voor het aanbrengen van energiebesparende maatregelen bij particulieren (huurders en woningeigenaren) ingezet en subsidies voor woningisolatie en energiezuinige witgoederen gegeven.
4. De landelijke regelgeving met betrekking tot de warmtetransitie wordt veranderd. Dat heeft invloed op onze ambitie om in 2040 alle gebouwen van het aardgas af te hebben. We hebben vijf wijkuitvoeringsplannen, waarin we hebben vastgelegd op welke wijze deze wijken richting aardgasvrij gaan, welke vervanger van aardgas voor de wijk relevant is en wat dat betekent voor de bewoners.
5. In samenwerking met andere (overheids)organisaties binnen de werkregio RIVUS werkten we aan een gezamenlijke stimuleringsregeling klimaatadaptatie. Deze regeling biedt inwoners en bedrijven financiële ondersteuning bij het treffen van klimaatmaatregelen. En biedt de mogelijkheid om extra aandacht te geven aan waterbesparing en de aanschaf van voorzieningen van regenwateropslag.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Onderhoud op orde: voldoende groen, met aandacht voor het veranderende klimaat.
2. Aanpakken van overlast of criminaliteit.

De resultaten zijn:

1. In het Boombeheerplan 2024-2029 'Bomen leven en verbinden’ is de ambitie om duurzame en kwalitatief hoogwaardige bomen te planten. Het 1000-bomenplan en het bermbeheerplan is vastgesteld en in uitvoering.  We dragen met deze plannen bij aan een robuust en gevarieerd raamwerk van toegankelijk groen, waarbij we een breed palet aan waarden vervullen en bijdragen aan het welzijn van inwoners, bezoekers en flora en fauna.
2. Wij hebben een beheerplan spelen 2026-2030 vastgesteld. Dit beheerplan geeft uitvoering aan het Buitenruimteplan Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). Met de uitvoering van dit plan realiseren we onze ambities onder andere door in te zetten op de vernieuwing en modernisering van het areaal.
3. Met de aanpak van ondermijning en georganiseerde criminaliteit werpen we barrières op, nemen we preventieve maatregelen en voeren we integrale handhaving en controles uit. Dat doen we in samenwerking met ketenpartners zoals politie, Openbaar Ministerie en RIEC.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. De dienstverlening is servicegericht en toegankelijk en er is aandacht voor privacy.

De resultaten zijn:

1. De visie op dienstverlening is vastgesteld. We zorgen voor goede diensten en voorzieningen voor inwoners en ondernemers. Daarmee geven we uitvoering aan landelijke en Europese wetgeving op het gebied van dienstverlening. Zo dragen we bij aan welzijn, veiligheid, privacy en een prettige leefomgeving. In het Identiteitsbewijs, dat we hebben vastgesteld, zeggen we waar we voor staan: we zijn dicht bij de samenleving, we zijn voorspelbaar, we doen wat we beloven en we leggen verantwoording af over ons werk.
2. Complexe casuïstiek pakken we steeds meer in gezamenlijkheid en overkoepelend op. Daarbij besteden we specifiek aandacht aan de communicatie met inwoners en ondernemers.
3. De website is vernieuwd, waardoor de vindbaarheid, de toegankelijkheid en de veiligheid zijn verbeterd. De website is gebruiksvriendelijk en toegankelijk voor iedereen (met en zonder beperking) en voldoet aan de wettelijke toegankelijkheidseisen.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Inwoners, ondernemers en belangenorganisaties kunnen inbreng hebben bij de totstandkoming van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en grote projecten.
2. De gemeentelijke dienstverlening en onze werkprocessen passen we aan.

De resultaten zijn:

1. Eind 2025 is het ontwerp van de Omgevingsvisie Zwartewaterland ter inzage gelegd. De Omgevingsvisie is een plan waarin staat hoe de gemeente de ruimte wil gebruiken en inrichten. De bouwstenen voor wonen en visie buitengebied zijn vastgesteld. Voor de bouwsteen ontwikkellocaties is de notitie reikwijdte en detailniveau opgesteld.
2. Er is meer tijd nodig voor het opstellen van een omgevingsplan. Dit heeft te maken met de (nieuwe) systematiek en het minimaliseren van fouten in de planregeling. De verwachting is dat het plan in 2026 gereed is voor vaststelling.
3. Het standaardproces is erop ingericht om binnen 8 weken vergunning te kunnen verlenen.

Voor dit thema waren de doelen in het coalitieakkoord:

1. Een financieel gezonde gemeente en een structureel sluitende begroting.
2. De lokale lastendruk stijgt in principe niet meer dan de inflatiecorrectie.

De resultaten zijn:

1. Onder andere uit onderzoek van BDO blijkt dat wij een gezonde financiële positie hebben.

2. De stijging van de belastingtarieven is beperkt tot inflatiecorrectie. In de Atlas lokale lasten van COELO is de lastendruk berekend. Onze gemeente staat in 2025 op plaats 64. (Nummer 1 heeft de laagste woonlasten; nummer 346 de hoogste). De woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een eigen huis:

  2022   € 799
  2023   € 818    + 2,4%
  2024   € 884   + 8,0%
  2025   € 933   + 5,5%